ahlesonnat.com - اهل سنت

خداوند متعال ميفرمايد: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ * فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْكُمُ الْبَيِّنَاتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ)[1]

ترجمه:« اي مومنان! همگي اسلام را به تمام و كمال بپذيريد و به صلح و آشتي در آييد، و از گامهاي شيطان پيروي نكنيد و به دنبال او راه نرويد بي گمان او دشمن آشكار شما است و اگر بعد از آمدن دلائل واضح منحرف و دچار لغزش شديد و به دام شيطان افتاديد بدانيد كه بي گمان خداوند توانا و حكيم است».

آيات فوق مؤمنان را به پيروي اوامر خداوند و فرمانبرداري احكام و قوانين شريعت محمدي امر مي نمايد چنانكه از پيروي گامهاي شيطان و آنچه را پسنديده و زيبا جلوه ميدهد منع نموده است.

اسلام ديني متكامل است كه هيچگونه زيادت و كمي را پذيرا نيست زيرا خداوند دينش را به وسيلة حضرت محمد صلي الله عليه وآله وسلم به اتمام رسانيد، همه احكام و قوانين را به طور مكمل و مفصل به مردم بيان كرد، براي هيچ كسي جاي نو آوري و تجديد در دين باقي نمانده است، و آنكه در اسلام چيزي را بوجود آورد كه از آن نباشد و يا اصلي از اصولش بدان گواهي ندهد پس آن مردود بوده بدان توجه نمي شود. شيطان هميشه كوشيده است تا مسلمانان را از راه اصلي شان به كجراهه و گمراهي بكشاند، و مانند خود تعدادي را هلاك نمايد، پس افسوس به كسانيكه از راه خدا دور گشتند و از جادة حق منحرف شدند و به بيراهه رفتند.

خداوند ميفرمايد: )فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ([2]

ترجمه: «آنان كه بافرمان او مخالفت ميكنند بايد از اين بترسند كه بلائي گريبانگير شان گردد. يا اينكه به عذاب در دناكي دچار شوند».

امروز مصائب گوناگوني كه اعم از قحطي، ويراني، كشتار، زلزله، ذلت و غيره گريبانگير مسلمانان است سبب اساسي آن، دوري آنها از اوامر خداوند و رسولش است، هيچ روزي نيست كه واقعة تلخي بر مسلمانان رخ ندهد، ولي بخود نمي آيند و متوجه نميشوند!

متأسفانه شيطان توانسته است، سنت را بدعت، و بدعت را سنت به مردم جلوه دهد و تعدادي را بدنبال خود بكشاند.

عاشورا ! روزيكه با روزه گرفتن گناهان يكسال قبل محو مي گردد ولي شيطان با حيله و نيرنگش توانست اينروز را از خط سير اصلي اش منحرف سازد. علاوه بر آن، آنها را مرتكب اعمال ناشايسته و بدعت در دين كند.

اين رسالة كوچك بيانگر اين حقيقت است، خواننده گرامي از لابلاي آن در مي يابد كه عمل پيامبرمان صلي الله عليه وآله وسلم و يارانش چه بود و شيطان با چه نيرنگي بعضي ها را به كجا برده است؟!

خوانندة گرانقدر! كتابي كه اكنون به شما تقديم مي داريم حقيقت روز عاشورا را بيان مي كند، مؤلف اين كتاب برادر فاضل ما محمد عوده رحيلي است كه خداوند به وي توفيق داد تا معلومات مفصلي در مورد روز عاشورا و آنچه به اينروز ارتباط دارد(صوم عاشورا و ما يرتبط بهذا اليوم) جمع آوري كند. از خداوند پاداش بزرگ برايش استدعا مي كنيم.

بنده اين كتاب را بطور مختصر به زبان فارسي ترجمه كردم تا آن عده از مسلمانان كه از حقيقت روز عاشورا بي خبرند آگاه شوند همچنين راهي از راه هاي شيطان كه بعضي از برادران و خواهران ما را به بيراهه برده است مسدود گردد. در اخير از خداوند مسئلت دارم كه اين عمل را خالصانه براي رضاي خويش بپذيرد و به ما اخلاص در عمل ارزاني فرمايد و توفيقمان دهد كه بندگان شايستة او باشيم و ما را از رفتن بدنبال شيطان و ظالمان و فاسقان بدور دارد. إنه سميع مجيب

قريب الله مطيع

مدينة منوره

18 شوال 1424 هـ ق

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

روزه هاي نفلي»مستحب« در طول سال

علاوه بر ماه مبارك رمضان، گرفتن روزة نفلي كه مسلمان را به خداوند نزديك مي كند، از پيامبر بزرگوارمان حضرت محمد صلي الله عليه وآله وسلم ثابت است و امتش را نيز به آن ترغيب و تشويق نموده است چنانكه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرموده است:»كسيكه يك روز، در راه خدا (بخاطر رضاي خدا) روزه بگيرد، خداوند رويش را از آتش دوزخ به اندازة هفتاد سال دور نگه مي دارد«[3]

و در حديث قدسي از آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روايت است كه خداوند مي فرمايد:

»هر عمل فرزند آدم براي خود اوست غير از روزه كه آن براي من است و من پاداش آن را مي دهم« [4] به همين منظور پيامبر گرامي اسلام صلي الله عليه وآله وسلم به روزه گرفتن بعضي از روزهاي سال ترغيب نموده اند تا سبب كاميابي و پيروزي بندة مسلمان در آخرت گردد، اين روزه ها از قرار ذيل مي باشد:

1ـ روزة داود عليه السلام افضل ترين روزة نفلي است، پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم به عبدالله ابن عمرو چنين توصيه مي نمايد: » يك روز، روزه بگير و يك روز، نگير، اين روزة داود عليه السلام بوده است كه افضل ترين روزه هاست« [5]

2ـ روزة شش روز ماه شوال: از ابو ايوب رضي الله عنه روايت است كه رسول الله صلي عليه وآله وسلم فرمود: «كسي كه رمضان را روزه گرفته و به دنبال آن شش روز از شوال را نيز روزه بگيرد. مانند آن است كه هميشه روزه دار باشد.«[6]

3ـ روزه گرفتن سه روز از هر ماه: از ابوذر رضي الله عنه روايت است كه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم فرمود:»اي اباذر! هر گاه خواستي سه روز از هر ماه روزه بگيري، پس سيزدهم، چهاردهم، و پانزدهم را روزه بگير«[7].

4ـ روزة دوشنبه و پنجشنبه: از ابوهريره رضي الله عنه روايت است كه رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم فرمود: »اعمال بندگان روز دوشنبه و پنجشنبه به خداوند عرضه مي شود و من دوست دارم كه عملم در حاليكه روزه دارهستم به خداوند عرضه شود«[8].

5ـ روزة روز عرفه: روز عرفه روز نهم ماه ذي الحجه است كه حجاج در عرفات به حضور خداوند مي ايستند، كه روز بسيار بزرگ و عظيمي است، گرفتن روزه درين روز خجسته، گناهان دو سال را پاك مي نمايد، پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم چنين مي فرمايد: » اميدوارم كه خداوند (بخاطر روزة، روز عرفه) گناهان سال قبل و بعدش را ببخشد«[9].

6ـ روزة ماه محرم: حضرت ابوهريره رضي الله عنه روايت مي كند كه رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم فرمود:»بهترين روزه بعد از ماه رمضان، ماه محرم است، و بهترين نماز بعد از نماز هاي پنجگانه نماز شب است».[10]

زيرا ماه محرم نخستين ماه سال است بنابراين اگر با عمل نيك مانند روزه آغاز گردد، سال بهتر و پر از بركت خواهد بود.

7- روزة ماه شعبان: ام المؤمنين عايشه رضي الله عنها مي فرمايد: » من نديدم كه رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم در هيچ ماهي بيشتر از ماه شعبان روزه بگيرد زيرا كه تمام ماه را روزه مي گرفت «[11].

8- روزة، روز عاشورا كه موضوع بحث ما خواهد بود، عاشورا روز دهم ماه محرم است كه خداوند گناهان يكسال گذشته را براي روزه دار در اين روز مي بخشد، از ابي قتاده رضي الله عنه روايت است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرموده است : » اميدوارم كه خداوند روزة عاشورا را سبب كفارة گناهان سال گذشته قرار دهد«[12].

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

عاشورا در لغت

روز دهم ماه محرم را عاشورا گويند، زيرا عدد ده را در عربي عشر مي گويند و اين كلمه به چند لفظ مختلف در كتابهاي لغت عربي ذكر شده است مانند عاشوراء - عشوراء - عاشورا - عشورا- عاشور بر وزن هارون[13] در بعضي از كتاب هاي قاموس عربي، عاشورا روز نهم محرم را نيز گفته اند [14] و علماي لغت در اصل كلمة عاشورا اختلاف دارند، بعضي مي گويند عاشورا كلمة عربي است و بعضي ديگر عاشورا را كلمة عبراني خوانده اند. [15]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

سبب نامگذاري عاشورا به اين اسم

در مورد نامگذاري اين روز به نام عاشورا اقوال و روايات متعددي ذكر شده است بعضي مي گويند كه سبب نامگذاري عاشورا به اين نام همانا دهم ماه محرم است و اين قول واضح تر و نزديكتر به دهم ماه محرم است، و گفته شده است كه عاشورا روزي است كه خداوند تعالي ده پيامبرش را با ده كرامت افتخار بخشيده است كه از قرار ذيل است.

اول: در اين روز، خداوند موسي عليه السلام را نصرت بخشيد، در دريا راه را برايش باز نمود تا از چنگ فرعون نجات يافت و فرعون با لشكرش غرق گرديد.

دوم: در اين روز كشتي نوح عليه السلام با سلامتي در جودي استقرار يافت.

سوم: در اين روز يونس عليه السلام از شكم نهنگ نجات يافت.

چهارم: در اين روز خداوند توبة آدم عليه السلام را پذيرفت.

پنجم: در اين روز يوسف عليه السلام از قعر چاه تاريك بيرون آورده شد.

ششم: در اين روز عيسي عليه السلام به دنيا آمد و در همين روز به آسمان برده شد.

هفتم: در اين روز خداوند داود عليه السلام را مورد عفو و بخشش خود قرار داد.

هشتم: در اين روز ابراهيم عليه السلام چشم به جهان گشود.

نهم: در اين روز چشمان يعقوب عليه السلام دو باره روشن گرديد و بينا شد.

دهم: در اين روز گناهان گذشته و آيندة پيامبر بزرگ اسلام صلي الله عليه وآله وسلم بخشيده شد.[16]

دركتاب هاي تاريخ خصائص زيادي در مورد روز عاشورا ذكر شده است كه ارتباطي به نامگذاري آن ندارد، و در مورد پيامبران بايد گفت كه خصائص و كرامات آنان بالاتر از اين عدد است، و بعضي گفته اند كه عاشورا بخاطر اين، به اين اسم نامگذاري شده است كه خداوند امت محمد صلي الله عليه وآله وسلم را به ده كرامات مشرف ساخته است كه بطور مختصر آنرا بيان مي داريم:

1- ماه رجب كه بر ديگر ماه ها فضيلت دارد.

2- ماه شعبان كه بر ديگر ماه ها فضيلت دارد.

3- ماه مبارك رمضان كه فضيلت آن بر همه آشكار است.

4- شب قدر كه بهتر از هزار ماه است.

5- روز عيد كه روز پاداش دادن خداوند به بندگان است.

6- روز هاي ده گانة (ذي الحجه) كه روزهاي ذكر خداوند است.

7- روز عرفه كه روزه گرفتن در اين روز كفارة گناهان دو سال است.

8- روز عيد اضحي يا روز قرباني كه سبب نزديكي به خداوند است.

9- روز هاي جمعه كه بهترين روزهاي هفته است.

10- روز عاشورا كه روزه گرفتن درين روز كفارة گناهان يك سال قبل است.[17]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

امر به روزه گرفتن عاشورا

هنگاميكه پيامبر گرامي مان حضرت محمد صلي الله عليه وآله وسلم در ماه ربيع الاول سال اول هجري به مدينة منوره هجرت كردند، و ماه محرم سال دوم هجري را در مدينه سپري نمودند، ديدند كه يهود در روز عاشورا روزه مي گيرند، زيرا پيامبرشان موسي علیه السلام اين روز را روزه مي گرفت. آن حضرت صلي الله عليه وآله وسلم يارانش را به روزه گرفتن اين روز امر نمود. صبح روز دهم محرم بود كه آن حضرت صلي الله عليه وآله وسلم دستور دادند تا همگي اين روز را روزه بگيرند در حاليكه بعضي از مردم مانند روزهاي ديگر شروع به خوردن و نوشيدن كرده بودند، آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم به قريه ها و دهكده هاي اطراف مدينه نيز اشخاصي فرستاد تا به مردم اطلاع دهند كه روزه بگيرند و كسانيكه در اين روز شروع به خوردن و نوشيدن نموده بودند نيز از خوردن و نوشيدن امتناع ورزند و بقية روز را روزه بگيرند، در اين مورد احاديث زيادي روايت شده است كه ما بطور نمونه به ذكر چندي اكتفا مي كنيم:

1- از سلمه بن اكوع رضي الله عنه روايت است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم به مردي از قبيلة اسلم امر نمود تا به مردم اعلان نمايد، كسي كه تا حالا نخورده است روزه بگيرد زيرا امروز روز عاشورا است[18].

2- از مجزأة بن زاهر از پدرش روايت است كه پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم به روزه گرفتن عاشورا امر نمود و فرمود: »كسيكه روزه دار است پس روزه اش را تكميل نمايد و كسيكه روزه دار نيست باقي روز را روزه بگيرد».[19]

3- از بعجه بن عبدالله روايت است كه وي از پدرش شنيده است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روزي به آنها فرمود:« امروز روز عاشورا است پس روزه بگيريد«. شخصي از بني عمرو بن عوف گفت: اي رسول خدا، من از نزد قومم آمدم در حاليكه بعضي از آنها روزه داشتند و بعضي ديگر نداشتند! پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم فرمود: » برو به قومت بگو: كسانيكه روزه ندارند، روزه بگيرند و آنرا تكميل نمايند«[20].

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

منسوخ شدن روزه عاشورا

در ماه شعبان سال دوم هجري، خداوند روزة ماه مبارك رمضان را بر مسلمانان فرض گردانيد، پيامبر صلي الله عليه وآله و سلم يارانش را از روزة عاشورا منع نكرد و نه دوباره چنانكه در سال اول هجري امر نموده بود امر فرمود ولي به گرفتن روزة عاشورا تشويق و ترغيب مي نمود زيرا پاداش و ثواب زيادي در آن نهفته است، پس اگر كسي روز عاشورا روزه بگيرد اجر و پاداش مي گيرد و كسيكه روزه نگيرد، ايرادي بر او نيست[21] از پيامبر بزرگ اسلام حضرت محمد صلي الله عليه وآله وسلم رواياتي نقل است كه دلالت واضح به منسوخ بودن روزة عاشورا مي نمايد بنابراين گرفتن آن اختياري است.

1- از عايشه رضي الله عنها روايت است كه فرمود: آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم امر به روزة عاشورا نمود ولي هنگامي كه روزة رمضان بر او فرض گرديد فرمود: «هركسي مي خواهد، روز عاشورا روزه گيرد و هر كسيكه نمي خواهد نگيرد»[22].

2- از ابن عمر رضي الله عنه روايت است كه فرمود: روز عاشورا را در زمان جاهليت روزه مي گرفتيم، هنگاميكه روزة ماه رمضان بر ما فرض گرديد پيامبراكرم صلي الله عليه وآله وسلم فرمود: » اين روزي از روزهاي خداوند است هر كس مي خواهد روزه بگيرد و هر كس نمي خواهد آنرا ترك كند».[23]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

تعيين روز عاشورا

در مورد تعيين روز عاشورا سه ديدگاه وجود دارد: عده اي گفته اند كه روز عاشورا نهم محرم است، ولي اكثر علما بر اين رأي هستند كه روز دهم ماه محرم روز عاشوراست كه اين ديدگاه راجح و مستدل است و رأي ديگر، روز يازدهم ماه محرم را روز عاشورا مي داند.[24]

دلايل زيادي وجود دارد كه روز دهم محرم روز عاشورا مي باشد از جمله:

1- از عايشه رضي الله عنها روايت است كه پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم به روزه گرفتن روزة عاشورا در دهم محرم امرفرمود«[25]

2- از ابن عباس رضي الله عنهما روايت است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم در روز دهم محرم امر به روزه گرفتن عاشورا نمودند«[26].

3- از سعيد بن مسيب و حسن بصري و عكرمه روايت است كه فرموده اند: روز عاشورا دهم محرم است «[27]

خلاصة اين مطلب: آنچه كه ميان علماي سلف و خلف مشهور و معروف است اين است كه عاشورا روز دهم ماه محرم مي باشد».[28]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

حكم روزه گرفتن عاشورا

علما اتفاق دارند كه روزة روز عاشورا سنت است.

در مورد اين كه آيا در ابتداي اسلام قبل از فرضيت رمضان روزة عاشورا واجب بود يا مستحب؟

دو قول مشهور از علما وجود دارد كه صحيح ترين اين دو قول اين است كه روزة عاشورا در ابتداي اسلام واجب بود و سپس حكم آن مستحب گرديد، زيرا پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم بعد از فرضيت رمضان كسي را به گرفتن روزة عاشورا امر ننمود.[29]

1- از عايشه رضي الله عنها روايت است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم به روزه گرفتن روزة عاشورا امر فرمودند. ولي هنگامي كه روزة رمضان فرض گرديد، بعضي در روز عاشورا روزه گرفتند و بعضي نگرفتند«[30]

2- از سلمة بن اكوع رضي الله عنه روايت است كه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم به مردي از قبيله اسلم دستور دادند تا به مردم قريه اش بگويد: كسيكه غذا تناول نموده است باقي روز را روزه بگيرد و كسيكه چيزي نخورده است پس روزة خود را تكميل نمايد زيرا امروز روز عاشورا است«[31].

ملاعلي قاري رحمة الله عليه مي گويد: اين حديث دلالت صريح بر واجب بودن روزة عاشورا قبل از فرضيت رمضان مي نمايد كه بعداً منسوخ گرديد و حكم سنت را بخود گرفت.

3- در روايت ابو داود چنين ذكر است كه نمايندگاني از اسلم نزد آن حضرت صلي الله عليه وآله وسلم آمدند پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم از آنها پرسيد:

»آيا اين روز را روزه گرفتيد؟« گفتند: نه، پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم فرمود: » بقية روزتان را روزه بگيريد و قضايش را بجا آريد».

عيني رحمة الله عليه مي گويد: اين حديث دلالت صريح بر فرضيت روزة عاشورا مي نمايد زيرا بجا آوردن قضا جز در واجبات در چيز ديگري نمي باشد[32].

ابن قيم رحمة الله عليه مي گويد: پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را روزه مي گرفت، و زمانيكه روزة رمضان فرض گرديد آنرا ترك كرد. پس روزة عاشورا قبل از رمضان فرض بود سپس واجب بودنش منسوخ شد نه اينكه بگوييم مستحب بودنش منسوخ شد[33].

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

حكمت در روزة عاشورا

عبدالله بن عباس رضي الله عنهما حكمت روزة روز عاشورا را چنين بيان مي كند: زمانيكه پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم به مدينه منوره هجرت نمود، يهود را ديد كه روز عاشورا روزه مي گيرند حضرت عليه السلام از آنها پرسيد:» اين چه روزي است؟« گفتند: اين روز نيكي است، روزيكه خداوند بني اسرائيل را از چنگ دشمن نجات بخشيد، لذا موسي علیه السلام اين روز را روزه گرفت. آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرمود:

» من از شما به موسي نزديكترم«. همين بود كه اين روز را روزه گرفت و امتش را به روزه گرفتن اين روز خجسته امر فرمود.[34]

پيامبر گرامي مان صلي الله عليه وآله وسلم خويش را نزديكتر و شايسته تر از ديگران به موسي علیه السلام و پيروي از وي مي دانست. زيرا پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم و امتش با موسي علیه السلام در اصول دين متفق اند و كتابش تورات را تصديق مي نمايند، ولي شما يهوديان از پيروي موسي علیه السلام دست كشيديد و سرباز زديد و در كتابش تحريف و تغيير ايجاد نموديد، همچنين پيامبرعلیه السلام در رسالت با موسي علیه السلام مشترك است و برادري ديني و نزديكي آشكار ميان ايشان وجود دارد زيرا در فرمانبرداري و پيروي اوامر خداوند با موسي علیه السلام نسبت به ديگران پيش قدم و پيشتاز است، به همين منظور خودش اين روز را روزه گرفت و امتش را نيز به روزة عاشورا امر فرمود.

در همان وقت پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم دوست داشت تا با اهل كتاب موافقت و نزديكي وجود داشته باشد خصوصاً در مسائلي كه از طرف خداوند مأمور به مخالفت آنها نشده باشد، همچنين آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم ميخواست تا ميان اهل كتاب و مسلمانان فضاي محبت و الفت ايجاد گردد، اما هنگاميكه عداوت، دشمني و ضديت آنها را در مقابل مسلمانان درك كرد، بعد از فتح مكه به مخالفت با آنها دستور داد.[35]

پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم آگاهي داد كه خود و امتش مستحق تر و نزديكتر به موسي علیه السلام نسبت به يهود اند، هنگاميكه موسي علیه السلام شكر خداوند را بجا آورد و اين روز را روزه گرفت پس ما بايد به طريق اولي به ايشان اقتدا نمائيم و از ايشان پيروي كنيم، به ويژه اگر بگوييم: شريعت امت هاي قبلي براي ما شريعت است به شرط اينكه با شريعت ما تعارضي نداشته باشد. تعظيم نمودن پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم آنچه راكه موسي علیه السلام با عظمت شمرده است از نگاه پيروي شريعت موسي علیه السلام نبوده بلكه از نگاه موافقت شريعت وي با شريعت محمد صلي الله عليه وآله وسلم مي باشد، يا اينكه پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم روزة عاشورا را بخاطر نجات يافتن موسي علیه السلام از چنگ فرعون و شكر گذاري خداوند از اين واقعة بزرگ روزه گرفت چنانكه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم هنگاميگه از قبول توبة داود علیه السلام آگاه گرديد به سجده افتاد و شكر خداوند را بجا آورد،[36] روزه گرفتن آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم در روز عاشورا اختياري بود نه واجب و فرض.[37]

ولي الله دهلوي مي فرمايد‍: راز و سرّ در مشروعيت روزة عاشورا اينست كه چون خداوند موسي علیه السلام را از فرعون و قومش نجات داد موسي علیه السلام بخاطر شكر گذاري خداوند اين روز را روزه گرفت، به همين ترتيب اين روز ميان اهل كتاب و عرب سنتي بجا ماند، سپس پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم اينروز را مورد تأييد قرار داد.[38] پس حكمت از گرفتن روزة عاشورا همانا شكر گذاري خداوند بخاطر نجات موسي علیه السلام از فرعون است، و هر كه اينروز را روزه بگيرد واقعاً در شكر گذاري خداوند با موسي علیه السلام اشتراك نموده است و اين اجر و پاداش بزرگ را غنيمت شمرده است.[39]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

انواع روزة عاشورا

علما روزة روز عاشورا را به چهار نوع تقسيم نموده اند كه از قرار ذيل مي باشد:[40]

نوع اول: روزه گرفتن نهم، دهم و يازدهم محرم.

نوع دوم: روزه گرفتن نهم و دهم محرم.

نوع سوم: روزه گرفتن نهم و دهم يا دهم با يازدهم محرم.

نوع چهارم: روزه گرفتن دهم محرم.

نوع اول: روزه گرفتن نهم و دهم و يازدهم محرم: اين نوع بهترين و افضلترين انواع فوق بشمار مي رود و دليل افضليت آن حديث ابن عباس رضی الله عنه است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرمود: » روز عاشورا را روزه بگيريد و با يهود مخالفت نماييد، يك روز قبل و يك روز بعدش را نيز روزه بگيريد«[41].

فوايدي كه در روزه گرفتن نهم و دهم و يازدهم محرم موجود است:

1- پاداش روزة يكماهه براي روزه دار داده مي شود زيرا يك نيكي در ميزان خداوند برابر با ده نيكي است.

2- روزه گرفتن در ماه محرم بهتر از هر ماهي بعد از رمضان است.

3- با گرفتن روزة نهم و يازدهم همراه با دهم محرم، مخالفت با روزة يهود مي باشد.

4- گناهان يك سال قبل مورد عفو قرار مي گيرد مشروط براينكه از گناهان كبيره اجتناب ورزيده شود.[42]

نوع دوم: روزه گرفتن نهم و دهم محرم: درين مورد احاديث زيادي وارد است كه بطور نمونه حديثي را كه امام مسلم از ابن عباس رضي الله عنهما روايت كرده است ذكر مي نمائيم: هنگاميكه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را روزه گرفت و امتش را به روزه گرفتن اين روز امر فرمود ياران آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرمودند: اي رسول خدا اين روز با عظمتي نزد يهود و نصاري است، آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم فرمود:» هر گاه سال آينده اينروز فرا رسيد إنشاء الله روز نهم را نيز روزه خواهيم گرفت«[43].

و در روايت ديگري چنين آمده است: » اگر زنده بوديم با آنها مخالفت مي ورزيم و روز نهم را روزه مي گيريم«[44].

فوايد روزه گرفتن نهم و دهم محرم:

1- مخالفت با يهود، زيرا آنها تنها روز دهم محرم را روزه مي گرفتند.

2- احتياط در روزة دهم محرم، ترس از ناقص بودن مهتاب و يا احتمال خطا نمودن در تعيين روز نهم محرم، كه شايد روز دهم باشد.

3- دوري از روزه گرفتن منفرد مانند روز جمعه كه بعضي ها مكروه گفته اند.[45] ابن عباس رضي الله عنهما روز نهم و دهم را روزه مي گرفت تا روز عاشورا را از دست ندهد.[46]

نوع سوم: روزه گرفتن نهم و دهم و يا دهم با يازدهم ماه محرم: دليل اين نوع حديث ابن عباس رضي الله عنهما است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم در مورد روزة عاشورا فرموده است:

اينروز «عاشورا» را روزه بگيريد و يكروز قبلش و يا يك روز بعدش را نيز روزه بگيريد و با يهود مشابهت اختيار نكنيد»[47]. ابن همام مي نويسد: گرفتن روزه عاشورا مستحب است همچنين روزه گرفتن يك روز قبل و يا يك روز بعدش نيز مستحب است، زيرا روزة منفرد عاشورا مكروه است چون مشابهت با يهود مي باشد.[48] روزه گرفتن نهم محرم از سه نگاه مطلوب است:

1- احتياط در روز عاشورا 2- از روزهاي دهة اول ماه محرم است 3- و از روزهاي ماه حرام بشمار مي رود.

روزه گرفتن دهم محرم نيز ازسه نگاه مطلوب مي باشد:

1- اينكه روز عاشوراست 2- از روزهاي دهة اول ماه محرم است3 - از جملة روز هاي ماه حرام مي باشد.

و روزه گرفتن يازدهم محرم از دو نگاه مطلوب مي باشد.

1- احتياط نمودن در روز عاشورا. 2- از روزهاي ماه حرام بشمار مي رود.[49]

نوع چهارم: روزه گرفتن دهم محرم به تنهائي: اين مرتبه از پائين ترين مراتب روزة عاشورا مي باشد و دليل آن حديث عايشه رضي الله عنها است كه فرموده است: آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روز دهم محرم را به روزه گرفتن امر فرمود.[50] بعضي از علماء روزه گرفتن دهم محرم را به تنهائي مكروه گفته اند، مگر حكم نمودن به كراهيت آن بطور قطعي درست نبوده زيرا پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم در طول حياتش عاشورا را بطور منفرد روزه مي گرفت و در آخر آرزو داشت تا در سال آينده روز نهم را با دهم محرم روزه بگيرد.[51]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

فضيلت روز عاشورا

روز عاشورا روز مبارك، باعظمت و داراي فضيلت هاي بي شماري است كه روزه گرفتن درين روزخجسته ميان همه پيامبران پيشين معروف و مروج بوده است. نوح علیه السلام بخاطر بجا آوردن شكر خداوند كه او را از قومش نجات داد اين روز را روزه مي گرفت. همچنين موسي علیه السلام اينروز را روزه گرفته است تا شكر خداوند را بخاطر نجات يافتنش از فرعون و قومش بجا آورد، چنانكه يهود اينروز را روزه مي گيرد و نصاري اينروز را باعظمت مي شمارند، قريش نيز احترامي ويژه به اين روز داشتند لذا پوشش كعبه در روز عاشورا صورت مي گرفت و اينروز را روزه نيز مي گرفتند، به همين منظور پيامبر بزرگ اسلام صلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را گرامي ميداشت و در انتظار رسيدن اينروز ميمون مي بود. از ابن عباس رضي الله عنهما روايت است كه مي فرمايد: » من پيامبر خدا صلي الله عليه وآله وسلم را نديدم كه روزه اي را بر ديگر روزه ها بهتر بشمارد و در جستجوي آن باشد، مگر روزة عاشورا و اين ماه: يعني ماه رمضان«[52].

به اين معني احاديث زيادي روايت شده است كه همه دلالت بر فضيلت روزه گرفتن عاشورا بعد از ماه رمضان مي كند، لذا آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم به روزه گرفتن عاشورا مداومت مي نمود، از حفصه رضي الله عنها روايت است كه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم چهار چيز را هيچگاه ترك نمي كرد: روزة عاشورا، روزة ده روز ذي الحجه، روزة سه روز از هرماه و دو ركعت نماز قبل از چاشت«[53].

روزة روز عاشورا گناهان سال گذشته را محو مي كند چنانكه از ابي قتاده روايت است كه از رسول خداصلي الله عليه وآله وسلم در مورد روزة عاشورا پرسيده شد آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم در جواب فرمود: » گناهان سال گذشته را محو مي كند «[54] و مراد از محوگناهان همانا گناهان صغيره است، اگر گناه صغيره نداشته باشد پس اميد است از گناهان كبيره اش كاسته شود، اگر گناه كبيره نيز نداشت پس مرتبه و مقام اين مؤمن ارتقا مي يابد.[55]

ملا علي قاري در مرقاه از امام حرمين نقل مي كند كه پاك كنندة گناهان صغيره است، و از قاضي عياض نقل مي كند كه نظر اهل سنت درين مورد همانا صغائر است اما گناهان كبيره به توبه يا رحمت خداوندي محو مي گردد.[56]

اما آنچه بر سر زبانهاي بعضي مردم در مورد فضيلت روز عاشورا مي باشد دروغ و بهتان محض است مثلاً گفته اند: آدم علیه السلام در اين روز آفريده شده است و در اين روز داخل بهشت گرديد، ودرين روز خداوند عرش، كرسي، آسمانها زمين، آفتاب، مهتاب، ستارگان و بهشت را آفريده است، و يا اينكه گفته اند درين روز ابراهيم علیه السلام و عيسي علیه السلام آفريده شده اند و يا اينكه ادريس علیه السلام بالا برده شد و يا به سليمان علیه السلام پادشاهي زمين سپرده شد، و چشمان يعقوب علیه السلام بينا گرديد، و ايوب علیه السلام از مرض شفا يافت و امثال اينها همه نادرست است، بعضي ها از پاداش نماز خواندن در اين روز صحبت مي كنند، يا از فراخي روزي و نفقه بر اهل و عيال و سرمه نمودن و عطرپاشيدن و حنا گذاشتن و پختن حبوبات در اين روز صحبت مي نمايند كه همه ساختگي و افترا بوده و بر هيچ دليلي استوار نيست.

ولي سوالي كه اينجا مطرح مي شود اين است كه از پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم در مورد روزة عرفه روايت شده است كه گناهان دو سال را محو مي كند چنانكه مي فرمايد: «اميدوارم كه خداوند روزة روز عرفه را سبب محو شدن گناهان يك سال قبلش و يك سال بعدش قرار دهد و اميدوارم كه خداوند روزة عاشورا را سبب كفارة گناهان سال گذشته قرار دهد»[57].

ظاهر اين حديث اينست كه روز عرفه افضل و بهتر از روز عاشورا است. بعضي علما درين مورد چنين گفته اند: حكمت در فضيلت روز عرفه بر روز عاشورا آنست كه عرفه روز محمدي است، يعني روزه گرفتن اين روز مختص به امت محمد صلي الله عليه وآله وسلم است و عاشورا روز موسوي است و پيامبرمان صلي الله عليه وآله وسلم افضل ترين پيامبران (عليهم السلام) است لذا يك روزش محوكنندة گناهان دو سال مي باشد.[58]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

روزة پيامبران عليهم السلام در عاشورا

پيامبران عليهم السلام و اقوام شان روزه مي گرفتند، و به هر ديانتي كه خداوند را به يگانگي پرستش مي كردند با روزة فرضي آشنايي داشتند.[59] ولي سنت و طريقة هر پيامبري در روزه گرفتن با ديگران فرق داشت، مثلاً نوح علیه السلام اكثر روزهاي سال را روزه مي گرفت عيسي علیه السلام يك روز روزه مي گرفت و دو روز يا چند روز بي روزه مي بود.[60] همچنين آدم علیه السلام سه روز از هر ماه(13-14-15) را روزه مي گرفت.[61] و داود علیه السلام يك روز روزه مي گرفت و يك روز نميگرفت كه اينگونه روزه بهتر و محبوبتر در نزد خداوند است.[62] و موسي علیه السلام در يك سال چهل روز آنرا روزه مي گرفت،[63] و پيامبر بزرگوار اسلام صلي الله عليه وآله وسلم روزهاي دوشنبه و پنجشنبه و روز هاي 13-14-15 از هر ماه و نهم ذي الحجه و شش روز از شوال و عاشورا را روزه مي گرفت.

پيامبراني كه روز عاشورا را روزه گرفته اند نوح علیه السلام، موسي علیه السلام ، و محمد صلي الله عليه و آله و سلم بوده اند و گمان مي رود كه عيسي علیه السلام نيز اين روز را روزه گرفته است زيرا بعضي از احكام شريعت موسي علیه السلام منسوخ نگرديده بود.[64]

حالا به طور مختصر روزة پيامبران فوق الذكر را كه روز عاشورا را روزه مي گرفتند ذكر مي نمائيم:

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

روزه نوح عليه السلام در روز عاشورا

نوح علیه السلام اولين پيامبري است كه خداوند وي را بسوي قومش فرستاد، زيرا شرك و بت پرستي اولين بار در قوم نوح علیه السلام پديد آمده بود، نوح علیه السلام نهصد و پنجاه سال قوم خود را به يگانه پرستي و توحيد دعوت نمود ولي جز چند فردي از قومش كسي به سخنانش گوش فرا نداد تا آنكه باعث قهر وغضب خداوند شد، خداوند نوح علیه السلام را امر فرمود تا كشتي بسازد و مؤمنان قومش را باخود سوار نمايد، سپس خداوند باران شديدي را فرود آورد و زمين نيز آب خود را بيرون نمود و همه جا را آب فراگرفت و در نتيجه همة كافران غرق گرديدند كه از جمله زن نوح علیه السلام وپسرش نيز غرق گرديدند، خداوند مؤمنان را بخاطر پيروي و فرمانبرداري شان از فرستاده اش نجات داد.[65] خداوند اين قصه را در قرآن مجيد چنين بيان مي كند: »فَكَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْنَاهُ وَالَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ وَأَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنَا إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْماً عَمِينَ« [66].

ترجمه: » اما آنان او را تكذيب كردند، پس ما او را و كساني را كه باوي در كشتي بودند نجات داديم و كساني را كه آيات ما را تكذيب نمودند، غرق كرديم، چرا كه آنان مردمان نابينائي بودند »حق را نمي ديدند«.

خداوند مي فرمايد: »فَأَنْجَيْنَاهُ وَمَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ـ ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ الْبَاقِينَ« [67].

ترجمه: » ما او و كساني را كه با او بودند در كشتي پر(از انسانها و حيوانهاي گوناگون) نجات داديم، سپس بقيه را غرق كرديم«.

خداوند مي فرمايد:«فَأَنْجَيْنَاهُ وَأَصْحَابَ السَّفِينَةِ وَجَعَلْنَاهَا آيَةً لِلْعَالَمِينَ» [68].

ترجمه: » ما نوح و سرنشينان كشتي را (از امواج طوفان) نجات داديم و كشتي را (داستان آنرا) پند و عبرتي براي جهانيان گردانيديم«.

خداوند روز نجات يافتن كشتي سواران را ذكر ننموده است مگر بعضي مفسران در تفسير فرمودة خداوند »وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ«[69] » وكشتي بر كوه جودي پهلو گرفت». مي گويند: كه استقرار يافتن كشتي بركوه جودي روز عاشورا بود، نوح علیه السلام اينروز را بخاطر بجا آوردن شكر خداوند روزه گرفت و همه كساني را كه در كشتي با او موجود بودند اعم از انسان ها و پرندگان و درندگان و چهارپايان امر نمود تا اينروز را روزه بگيرند شكر و سپاس خداوند را بجا آورند.

از ابو هريره t روايت است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روزي از نزد بعضي يهوديان مي گذشت در حاليكه آنها روزه داشتند، پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم از آنها پرسيد: «اين چه روزي است كه شما روزه گرفته ايد؟» گفتند: اين روزي است كه خداوند موسي علیه السلام و بني اسرائيل را از غرق شدن نجات داد و فرعون را غرق نمود، و اين روزيست كه كشتي بر جودي استقرار يافت، سپس نوح علیه السلاموموسي علیه السلام اينروز را روزه گرفتند تا شكر خداوند را بجا آورند، پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم فرمود:«من نزديكتر از شما به موسي هستم و اولي تر از شما به روزه گرفتن اينروز هستم، سپس ياران خود را به روزه گرفتن اينروز امر فرمود» .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

روزة موسي عليه السلام در عاشورا

فرعون در كفر و سركشي اش افراط نمود و نخواست به اوامر فرستادة خدا گردن نهد، و تصميم گرفت تا موسي علیه السلام را به قتل رساند خداوند به موسي علیه السلام امركرد كه با قومش « بني اسرائيل» مصر را ترك كرده شب هنگام به شكل مخفيانه بسوي سرزمين فلسطين حركت نمايند هنگاميكه فرعون از بيرون رفتن موسي با بني اسرائيل آگاه گرديد، با لشكرش به تعقيب آنان پرداخت، موسي علیه السلام با همراهانش هنگام صبح به ساحل درياي سرخ رسيدند، فرعون نيز با لشكرش هنگامي كه آفتاب بالا مي آمد به اين ساحل رسيدند بني اسرائيل سخت احساس خطر كردند، چون در مقابلشان دريا و در پشت سرشان دشمن قرار داشت، آنها يقين داشتند كه مرگ و هلاكت دامنگير آنهاست در اين وقت خداوند به موسي علیه السلام وحي كرد تا با عصاي خود به دريا بزند موسي علیه السلام اين كار را عملي كرد همين بود كه دريا به قدرت و امر خداوند شكافته شد موسي علیه السلام از ميان دريا بالاي زمين خشك، با همراهانش عبور نمودند، فرعون نيز در اين موقع كه دريا شكافته شده بود، رسيد و با لشكرش داخل اين راه خشك گرديد تا موسي و بني اسرائيل را نابود نمايد، ولي آب دريا با هم يكجا شده، راه مسدود گرديد و فرعون با لشكرش غرق شدند.

خداوند موسي علیه السلام و همة همراهانش را از اين هلاكت نجات داد.[70]

قرآن كريم نجات يافتن موسي علیه السلام با قومش، و غرق شدن فرعون و لشكرش را در آياتي چنين تصوير مي نمايد: »وَلَقَدْ أَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَي أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقاً فِي الْبَحْرِ يَبَساً لا تَخَافُ دَرَكاً وَلا تَخْشَي * فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ مَا غَشِيَهُمْ * وَأَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَمَا هَدَي« [71].

ترجمه: » ما به موسي پيام داديم كه شبانه بندگانم را كوچ بده، و آنگاه راهي خشك براي آنان در اين دريا بگشا (راهي كه چون در آن گام بگذاري) نه از فرعونيان ميترسي كه به تو برسند و نه (ازغرق شدن) هراسي داري، فرعون با لشكريانش آنان را دنبال كردند، دريا آنان را بگونة شگفت انگيزي در ميان امواج خود گرفت، فرعون قوم خود را گمراه ساخت و هدايت ننمود».

خداوند در سورة يونس مي فرمايد: »وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرائيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْياً وَعَدْواً حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرائيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ« [72].

ترجمه: » بني اسرائيل را از دريا عبور داديم فرعون و لشكريانش براي ظلم وتعدي آنان را دنبال كردند و در پي ايشان راه افتادند، تا بدانجا كه غرقاب فرعون را در خود پيچيد گفت: ايمان دارم كه خدائي وجود ندارد مگر آن خدائي كه بني اسرائيل بدو ايمان آورده اند و من از زمرة فرمانبرداران هستم».

خداوند در سورة شعرا چنين مي فرمايد: »فَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ * وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الْآخَرِينَ * وَأَنْجَيْنَا مُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ * ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ«[73].

ترجمه: »بدنبال آن به موسي پيام داديم كه عصاي خود را به دريا بزن، دريا از هم شكافت و هر بخشي همچون كوه بزرگي گرديد و در آنجا ديگران را (به موسي و قومش) نزديك گردانيديم، موسي و جملگي همراهان او را نجات داديم سپس ديگران را غرق كرديم «

روزيكه خداوند موسي علیه السلام و بني اسرائيل را نجات داد، روز عاشورا بود، لذا موسي علیه السلام و بني اسرائيل اينروز را بخاطر شكر گذاري خداوند روزه گرفتند.

از ابن عباس رضي الله عنهما روايت است زمانيكه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم به مدينة منوره هجرت نمود، يهوديان را ديد كه روز عاشورا روزه مي گيرند، آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم از آنها پرسيد:« اين چه روزی است که شما روزه ميگيريد؟» گفتند: اين روز با عظمتی است خداوند در اين روز موسی علیه السلام وقومش را نجات داد وفرعون ولشکرش را غرق نمود، لذا موسی علیه السلام اين روز را بخاطر شکر وسپاس خداوند روزه گرفت وما نيز اين روز را روزه ميگيريم، پيامبر صلى الله عليه وسلم فرمود: «پس ما نزديكتر و شايسته تر از شما به موسي علیه السلام هستيم». همين بود كه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم اينروز را روزه گرفت و امر به روزه گرفتن آن نمود.[74] ابن حجر رحمة الله عليه مي گويد: نوح و موسي عليهما السلام در معجزة آب، مشترك هستند زيرا طوفان كشتي نوح را حمايت نمود، و دريا براي موسي علیه السلام شكافته شد و هر دو با مردم مؤمن قومشان نجات يافتند، به همين منظور هردو بخاطر شكر گزاري خداوند اينروز را روزه گرفتند«[75].

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

روزه گرفتن پيامبر گرامي مان صلى الله عليه وسلم در عاشورا

پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را در مكه مكرمه قبل از هجرت و در مدينه منوره بعد از هجرت روزه مي گرفت، اين روز خجسته از نخستين روزگار شريعت محمدي منزلت و قداست و عظمت بس بزرگي داشت، پيامبرصلى الله عليه وسلم در مكة معظمه قبل از هجرت اينروز را با روزه گرفتن زنده نگهداشته بود اگرچه ديگران را به آن امر ننموده بود، و اين دليل اصالت و نجابت در عبادت اينروز است كه آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم به روزه گرفتن و شكر گذاري خداوند آنرا سپري مي نمود.

علما روزه گرفتن پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم در روز عاشورا را به چهار مراحل تقسيم نموده اند كه از قرار ذيل است:

1- در مكة مكرمه قبل از هجرت به مدينه منوره آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را به تنهايي روزه مي گرفت وكسي ديگر را به آن امر نكرد.

2- در مدينة منوره بعد از هجرت نمودن و قبل از اينكه روزة رمضان فرض گردد يعني در محرم سال دوم هجرت روز عاشورا را آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روزه گرفت و مسلمانان را نيز به روزه گرفتن آن امر فرمود.

3- بعد از فرض شدن روزة رمضان آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روز عاشورا را روزه گرفت ولي ياران خود را به آن امر نكرد، بلكه اختيار روزه گرفتن و يا نگرفتن را در اين روز به آنها گذاشت، لذا بعضي از ياران پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم اينروز را روزه نمي گرفتند.

4- پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم در سال دهم هجري، و يك سال قبل از رحلتش از دنيا روز عاشورا را روزه گرفت و خواستار اضافه نمودن نهم و يازدهم ماه محرم با روز دهم گرديد، تا با يهود مخالفت صورت گيرد، ولي آنحضرت صلي الله عليه وآله وسلم روز نهم و يازدهم را با دهم نتوانست روزه بگيرد، چون به رفيق اعلي پيوست عليه افضل الصلوات و التسليمات.[76]

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ فهرست

روزه گرفتن صحابه و تابعين در روز عاشورا

صحابة كرام رضي الله عنهم روز عاشورا را قبل از فرض شدن رمضان روزه مي گرفتند چونكه پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم آنها را به روزه گرفتن اينروز ترغيب نموده بود ولي بعد از فرض شدن رمضان روزه گرفتن عاشورا اختياري باقي ماند بعضي از صحابه اينروز را روزه مي گرفتند و بعضي از آنها روزه نمي گرفتند، آن عده از صحابه رضي الله عنهم كه اينروز را روزه مي گرفتند عبارتند از: ابوبكر صديق، عمر فاروق، علي بن ابي طالب، عبدالرحمن بن عوف، ابو موسي اشعري، قيس ابن سعد، اشعث بن قيس، عبد الله بن عباس، معاويه بن ابي سفيان، شقيق بن سلمه رضي الله عنهم أجمعين. و از تابعين ابن سيرين، ابن شهاب زهري، ابو اسحق سبيعي، علي بن حصين، سعيد بن جبير و طاوس رحمهم الله أجمعين اينروز را روزه ميگرفتند. [77]

پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم و يارانش اهتمام خاصي به روزة عاشورا داشتند و مردم را به روزه گرفتن تشويق و ترغيب مي نمودند، ابن مسيب مي گويد: پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم، و ابوبكر و عمر رضي الله عنهما به روزه گرفتن روز عاشورا امر مي نمودند.[78] عمررضي الله عنه شخصي را نزد حارث بن هشام فرستاد تا اينروز را روزه بگيرد و خانواده اش را نيز به ر